HAXH-XHI  edukim shpirtëtor dhe fizik

Image 

* وَأَذِّن فِي ٱلنَّاسِ بِٱلْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالاً وَعَلَىٰ
كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَميِقٍ * لِّيَشْهَدُواْ مَنَافِعَ
لَهُمْ وَيَذْكُرُواْ ٱسْمَ ٱللَّهِ فِيۤ أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُمْ
مِّن بَهِيمَةِ ٱلأَنْعَامِ فَكُلُواْ مِنْهَا وَأَطْعِمُواْ ٱلْبَآئِسَ
ٱلْفَقِيرَ * ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُواْ نُذُورَهُمْ
وَلْيَطَّوَّفُواْ بِٱلْبَيْتِ ٱلْعَتِيقِ *

* Dhe thirr ndër njerëz për haxhin, se të vijnë ty këmbësorë e
edhe kalorës me deve të rraskapitura që vijnë prej rrugëve të largëta.* (vijnë)
Për të qenë të pranishëm në dobitë e tyre dhe që ta përmendin All-llahun në ato
ditë të caktuara (në shenjë falënderimi) dhe për që i ka furnizuar me kafshë.
Hani pra, prej tyre (kurbanave) dhe ushqeni të ngushtuarin e të varfërin.*
Pastaj le të heqin papastërtinë e tyre, le t'i zbatojnë premtimet e veta dhe le
të sillën (bëjnë tavaf) rreth shtëpisë së lashtë. *   [
el-Haxh-xhi ]

Në emër të All-llahut,
Mëshiruesit, Mëshirëbërësit!
              Falënderimet dhe adhurimet e pastërta  i takojnë vetëm All-llahut-Zotit të të ghitha
botërave. Bekimi dhe mëshira e Allahut qoftë mbi Muhammedin s.a.v.s , të cilin
e dërgoi në këtë botë kalimtare udhrrëfyes dhe për
ti nxjerrë njerëzit prej besimit në shumë zotëra në besimin në një ZOT , gjithashtu
bekimet dhe mëshira e Tij qoftë mbi familjen e tij , mbi shokët e tij dhe mbi
gjithë ata të cilët ndjekin udhzimet dhe porosit e tija deri në përfundimin e kësaj
bote kalimtare .

              Në librin e Allahut – Kur`anin Fisnik gjejmë
një numër të konsiderueshëm të verseteve të cilat flasin rreth njërit prej pesë
themeleve mbi të cilat është ngritur Islami , pra rreth Haxhit .

             Në Kur`an edhe pse ceket ky themel  Islam – haxhi- megjithatë në të nuk gjejmë diçka
të përshkruar në mënyrë të hollsishme , në Kur`an nuk gjejmë sqarimin e
dispozitave të haxhit , ky fakt nuk duhet të na habit , ngase e njëjta gjë
ndodh edhe me ; namazin , zeqatin , ramazanin …etj , ku gjithashtu dispozitat e
këtyre obligime nuk i gjejmë të sqaruara në mënyrë detaje , porse ato i sqaroi
i Dërguari i Allahut – Muhammedi a.s që ishte një nder dhe rrespek nga ana e
Allahut për Muhammedin a.s , kështu në lidhje me namazin ka thënë:    “ Faluni ashtu siç më shihni mua duke u
falur “
ndërsa në lidhje me haxhin ka thënë : “ Merrni nga unë rregullat
e juaja ( që kanë të bëjnë me haxhin ) “
   

             Arsyet mund të jenë të ndryshme , porse këtu qëndron
fakti se sikur Allahu të përmblidhte të gjitha këto rregulla të cilat kanë të bëjnë
me obligimet e lartpërmendura , vërtetë do të bëhej një Kur`an gjigant , ku do
të ishte vështirë të mësohej përmendësh , e që kjo është mëshirë e Allahut xh.sh
për ne  i Cili nuk deshti të na ngarkoj
me atë që nuk kemi mundësi ta bëjmë , ndërsa në anën tjetër Allahu xh.sh deshti
që edhë I Dërguari I Tij Muhammedi a.s të participoj në nxjerrjen e disa rregullave që kanë të bëjnë me jetën
praktike të myslimanëve , me këtë ai – Muhammedi a.s do të luaj rol të vaçant në
mesin e atyre të cilët dota ndjekin në jetën e tyre të përditshme .

NJË HISTORIK I
SHKURTËR RRETH QABES

             Ibrahimi a.s së bashku me bashkëshorten dhe
djalin e tij-Ismailin a.s  shpërngulet në
në kodrat FARAN afër Mekes , një ditë prej ditësh  i merr ata dhe i vendosë pran Qabes së sotme
në një dru të madh mbi Zemzemin .

             Aty i la që të dy , me vete kishin një trastë
me hurme dhe një calik ( enë ) me ujë , ndërsa Ibrahimi u nis që të kthehej për
në vendin e tij , mirëpo Sara iu vu prapa duke e pyetur : “ O Ibrahim , ti po
shkon , ndërsa neve po na lë vetëm në këtë shkretëtirë , në këtë vend të thatë
, po na lë në këtë lugin në të cilën nuk ka njeri të gjallë dhe asgjë tjetër .”
Këtë e përsëriti disa herë , ndërsa Ibrahimi a.s nuk  dha kurfar përgjigjeje dhe as që kthehej dot
kah ajo , atëherë ajo i tha : “ A Allahu të ka urdhëruar të veprosh kështu ?
Po I përgjigjet Ibrahimi a.s , ndërsa ajo tha “ Ne nuk do
të jemi të humbur “ dhe u kthey mbrapa .

             Ibrahimi a.s largohej derisa nuk shihej , u
kthye në drejtim të Qabes i ngrit duar drejt qiellit duke u lutur me këtë dua të
cilën e gjejmë në Kur`anin Fisnik * Zoti ynë! unë një pjesë të familjes
sime e vendosa në një luginë, ku nuk ka bimë, e pranë shtëpisë Tënde të
shenjtë. Zoti ynë (i vendosa aty) që të falin namazin, pra bën që zemrat e disa
njerëzve të mallëngjehen për ata, dhe, për të falënderuar me mirënjohje,
furnizoj ata me fruta . * ( Ibrahim – 37 )

            Haxhereja
së bashku me të birin e saj Ismailin a.s mbetet në mes të shkretëtirës e ncila
kujdej për të birin e saj , ushqimi i fëmisë shkonte duke u harxhuar , kur e pa
se djali i saj filloi të qante nga etja dhe uria që kishte , nuk pati më durim
ta shikonte atë se si përpëlitej , andaj u drejtua kah Safa një bregore më afër
saj , u ngjit mbi të me shpresë se mos po e sheh dikë , pastaj u lëshua te
poshtë dhe kur arrin në mes të luginës e ngrit fundin e fustanit të vet dhe
filloi të vrapoj  në drejtim të bregores
tjetër Merva ku u ngjit edhe në të , shikonte me shpresë mos po e sheh dikë por
kot , kështu veproi shtatë herë , në lidhje me këtë Ibn Abasi transmeton se I Dërguari
I Allahut ka thënë : “ Për këtë arsye njerëzit vrapojnë në mes Safas dhe
Merves ( bëjnë Saëjin ).“

Kur për herë të fundit
u ngjit në Merve , dëgjoi një zë dhe iu drejtua vet-vetes duke i thënë “ hesht
“ ajo me vëmendje të madhe përcillte zërin që dëgjonte dhe tha “ të dëgjova ,
amund të më ndihmosh “ në ato momente pa një engjëll në vendin ku tani është
Zemzemi duke mihur me këmbën e vet derisa doli uji , filloi ta rrethonte ujin
dhe mbushte calikun për ti dhënë djalit të saj .

Ibn Abasi r.a
transmeton se i Dërguari i Allahut ka thënë : “ Allahu e mëshiroftë nënën e
Ismailit , sikur ta kishte lënë Zemzemin ! apo ka thënë sikur të mos kishte
marrë ujë prej tij , Zemzemi do të ishte burim i fuqishëm . “

Pasi që u ngop vet dhe
i dha gji djalit të vet , engjëlli i tha : “ Mos ki frikë se nuk do të jeni
të humbur , në këtë vend do të jetë Tmpulli i Allahut – Qabeja – të cilën do ta
ndërtojë ky djalosh dhe babai i tij . Allahu nuk do të lejojë që të humbasin
ata të cilët e pasojnë Atë .”

Kështu me kalimin e
kohës një grup ngafisi Xhurhum u vendosën përreth Mekes , me ç`rast panë një
zog duke fluturuar  dhe thanë se ky zog
me siguri sillet rreth ujit , ku   në
fund vendosen aty me lejen e nënës së Ismailit a.s .

Ata u vendosën aty , Ismaili
a.s u rrit dhe prej këtij fisi edhe u martua , ndërsa Ibrahimi a.s e vizitoi të
birin e tij dy herë por nuk e gjeti në shtëpi , ndërsa kur e viziton për herë të
tretë e takon të birin e tij dhe fillojnë ndërtimin e Qabës , gjat ndërtimit
dhe rrotullimit të saj ata luteshin duke thënë :  * Edhe kur Ibrahimi dhe Ismaili, duke i ngritur themelet e shtëpisë (Qabes
– luteshin): “Zoti ynë, pranoje prej nesh, se me të vërtetë Ti je që dëgjon dhe
di ! .*

Vendndërtimin e Qabes
e përcaktoi vetë Allahu i Lartësuar , ku banorët e tokës do ti bëjnë ibadet
Krijuesit të saj , andaj Allahu është Ai i Cili ia tregoi Ibrahimit a.s vendin
e tempullit , vend ky i cili është përcaktuar që nga krijimii qiejve dhe i Tokës
.Këtë e konfirmon edhe hadithi të cilin e transmeton Imam Buhariu dhe Muslimi ,
ku i Dërguari i Allahut ka thënë : “ Këtë vend Allahu e ka bërë të shenjtë
atë ditë kur i  ka krijuar qiejt dhe Tokën
, dhe sipas urdhërit të Allahut do të mbetet i shenjtë deri në Ditën e
Kijametit . “

Hafidh ibn Kethiri thotë
se nuk kemi hadithe autentike të të Dërguarit të Allahut s.a.v.s në të cilat përmendet
se Qabeja ka qenë e ndërtuar para Ibrahimit a.s . Këtë vend e kanë nderuar të
gjithë Pejgamberët e Allahut , prej Ademit e deri në kohën e Ibrahimi a.s .

Allahu I Lartësuar na
bënë me dije nëpërmjet Kur`anit Fisnik se tempulli i parë i ngritur për ti bërë Ibadet njerëzit Krijuesit të
tyre është Qabeja e ndërtuar në Meke , i Cili në librin e Tij Fisnik ka thënë :
* Shtëpia (xhamia) e parë e ndërtuar për njerëz, është ajo në Bekë (Mekë), e
dobishme udhërrëfyese për mbarë njerzëimin. *
(  Ale Imrane – 96 )

RËNDËSIA DHE VLERA E HAXHIT

 
Zbatimi i shtyllës më
të fuqishme të Islamit “ namazi “ është ngusht i lidhur me shtyllën e pestë të
tij “ haxhin “ , ngase pesë kohët e namazit të cilat besimtari-musliman i kryen
, ai ato i falë në drejtim të Qabes e cila ndodhet në Meke , pra ajo  (Qabeja) na qenka simbol i ibadetit të
ithtarëve të Islamit .

Haxhi është ibadeti i
vetëm i cili lë gjurmë të thella në jetën shpirtërore dhe fizike  të besimtarit , ai edhe pse është një udhëtim i gjatë e i mundimshëm
megjithatë e gjithë kjo sakrificë e rëndë nuk e bënë atë të demoralizuar e të
luhatur në kryerjen e tij .

Besimtari-musliman
qysh në fillim e kupton se haxhi është një prej stacioneve në të cilat ripërtrin
jetën e tij shpirtërore , pastron  vet-veten nga mëkatet , përsos personalitetin
e tij islam para Allahut xh.sh .

Haxhi ka vështirësit e
tij të cilat muslimani i tejkalon me një lumturi të veçant , ngase ai është  i vetëdijshëm se me këtë ai shpreh
servilizimin e plotë ndaj Allahut të Lartësuar . Haxhi besimtarin e ushtron të
bëhet edhe më i durueshëm ndaj mundimeve dhe vështirësive të cilat ai i
perjeton , andaj për këtë arsye haxhi është krahasuar me luftën e cila bëhet në
rrugën e Allahut xh.sh .

Në haxh tubohen me
miliona njerëz nga të gjitha viset e botës , vetëm haxhi të bënë të kuptosh  se vërtetë të gjithë njerëzit e botës para
Allahut janë të barabart , padallim : race , vendi , nacionaliteti , madhësie ,
pozitës shoqërore …etj , pra cili sistem pos sistemit islam mund  ti bashkoj në këtë formë njerëzit e mbarë botës
?

Dalja në Arafat
simbolizon Ditën e Llogaris , daljen e njërëzve para Allahut të Lartësuar të
cilët do të japin llogarin e tyre për veprat e tyre të bëra gjat jetës së tyre
. Si çdo ibadet tjetër edhe haxhi duhet të kryhet me përpikësri dhe me një
sinqeritet të pastërt , nëse dëshorojmë që te Allahu të jetë i pranuar , në
lidhje me këtë thotë i Dërguari i Allahut : „ Kush e kryen haxhin me rregull
dhe pa gabime , bëhet i pastërt sikur të jetë i lindur nga nëna përsëri .„


DOMETHËNJA E
NOCIONIT  „ HAXH „ DHE OBLIGUESHMËRIA E
TIJ

 

Në kuptimin filologjik
fjala „ haxh „ do të thotë : të drejtuarit kah një gjë që është e madhërishme
dhe e çmuar , ndërsa në kuptimin terminologjik të jurisprudemcës islame fjala „
haxh „ do të thotë : „ të vizituarit e Qabes dhe kryerja e ceremonive të
caktuara , në kushte të caktuara dhe në kohë dhe vend të caktuar . „

Haxhi është njëri prej
pesë kushteve të Islamit mbi të culat është ndërtuar ai , ky kusht argumentohet
përmes fjalëve të Allahut , thënjëve të Muhammedit a.s dhe me koncenzues të
dietarëve islam .

1. Argumenti nga
Kur`ani

Në lidhje me obligueshmërin
e haxhit thotë Allahu xh.sh : * Për hirë të All-llahut, vizita e shtëpisë
(Qabes) është obligim për atë që ka mundësi udhëtimi te ajo, e kush nuk e beson
(ai nuk e viziton); All-llahu nuk është i nevojshëm për (ibadetin që e bëjnë)
njerëzit.*
( Ale Imrane – 97 )

2. Argumentet nga
hadithet

Ndërsa hadithe të
Muhamedin a.s në lidhje me obligueshmërin e tij kemi të shumta , një ndër ato është
edhe hadithi të cilin e transmeton Ibn Omeri r.a se i Dërguari i Allahut ka thënë
: „ Islami është i ndërtuar mbi pesë shtylla : dëshmia se nuk ka Zot tjetër
pos Allahut dhe se Muhammedi a.s është i Dërguari i Tij , falja e namazit , dhënja
e zeqatit , agjërimi i Ramazanit dhe kryerja e Haxhit për atë që ka  mundësi . „

Ndërsa hadithin të
cilin e tramsmeton Muslimi dhe Nesaiu nga ebu Hurejreja r.a i cili ka thënë se i  Dërguari Allahut mbajti një ligjeratë dhe tha
: „ O ju njerëz , Allahu ua bëri juve obligim haxhin , andaj kryene atë „
një njeri tha : A për ç`do vit o i Dërguar i Allahut ? Heshti ( Muhammedi
s.a.v.s ) derisa e përsëriti tri herë . Tha i Dërguari i Allahut s.a.v.s :
Sikur të kisha thënë po , do t`ju bëhej obligim , e ju këtë nk do të kishit
mundësi ta bëni „
( muttefekun alejhi ) .

Pra kemi hadithe të
shumta të cilat argumentojnë obligueshmërin e haxhit , hadithe të cilat kanë
arritur gradën e haditheve mutevatir .

3. Koncezuesi i dietarëve
Islam

Si argument për
obligueshmërin e haxhit kemi edhe koncenzuesin e dietarëve musliman , duke
filluar prej sahabeve e deri në kohën tonë , ku çdo musliman i cili plotson
kushtet për ta kryer haxhin , e ka për obligim ta bëjë  edhe atë vetëm një herë gjat jetës së tij ,
duke u bazuar në hadithin e lartëshënuar të transmetuar nga Ebu Hurejreja .

Ai i cili mohon
obligueshmërin e haxhit apo së paku mendon se ai ( haxhi ) mund të kryet në
ndonjë vend tjetër pos Mekes (Qabes), personi i tillë konsiderohet
pabesimtarë. 
 

TË SHPEJTUARIT KRYERJES SË HAXHIT

Të gjithë dietarët
islam janë të një mendimi se haxhi është obligim i cili me plotsimin e kushteve
nuk guxon të anashkalohet apo të lihet pas dore , ndërsa sa i përket asaj se ky
obligim a duhet të kryet menjëherë me plotsimin e kushteve të tija apo mund të
lihet edhe për më vonë , dietarët islam kanë mendime të ndryshme .

Sipas një mendimi të
Imam Ebu Hanifes dhe Ebu Jusufit , këtë mendim e përmban edhe Imam Maliku ,
Imam Ahmedi dhe Mazini në mesin e Shafiitëve , se personi i cili përbush
kushtet e haxhit , atë duhet ta bëjë menjëherë , për argument e marrin hadithin
e të Dërguarit s.a.v.s i cili ka thënë : “ Kush ka mundësi ta kryej haxhin  dhe nuk e kryen , për atë njësoj është të
vdes si hebrej apo i  krishter .”  

Zbatimi i obligimeve
nuk duhet të mirret me rezerv , ato duhen të kryen menjëherë me plotsimin e
kushteve , ngase pesoni i cili vonon zbatimin e obligimeve jetën e tij nuk e ka
në dorë porse ajo është në dore të tjetër kujt , andaj asnjë njeri nuk ka
garanc se do të jetojë deri vitin e ardhshëm apo deri në herën e dytë ku
ndoshta do të plotsoheshin kushtet e ndoshta jo .

Sido që të jetë ,
zbatimi i këtij obligimi ( i haxhit ) është më mirë të bëhet me plotsimin e kushteve
apo thënë ndryshe në moshën kur njeriu është më i ri ku shëndeti i tij është
shumë më i mirë , se sa të lihet për më vonë , puna e të riut nuk është e njëjtë
sikur e personit të moshuar .

Kemi një mendim shumë
të gabuar , i cili është përhapur në mesin e njerëzve , të cilët mendojnë se
haxhi duhet të kryet pasi të të rregullohen problemet familjare , apo siç
mendojnë disa  gjoja se i riu nuk ka mundësi
ta prmbajë veten pas haxhit , I nderuar të gjitha këto janë përshpëritje të
shejtanit dhe të ushtarëve të tij – besimdobëve – të cilët mundohen ti ikin këtij
obligimi duke gjetur arsye të pa arsyeshme , ngase vetëm  veprat e tyre të këqia janë shkaktare të
cilat i pengojnë në zbatimin e urdhërave të Allahut xh.sh dhe asgjë tjetër .

Shumë herë dëgjojmë fjalë
dhe ide edhe  më banale se këto , dëgjojmë
se si disa përpiqen që njerëzit ti bindin dhe ti largojnë nga ky obligim , duke
u thënë se për ty më mirë do të ishte që këto të holla ti shpenzosh për të varfër
apo diku tjetër , se sa të shkosh në haxh , tërë këtë e thonë në emër të
patriotizmit , në emër të humanizmit , në emër të progresivitetit …etj , ndërsa
këta të shkretë harrojnë humanizmin etyre i cili shpenzohet në pushimet verore  për çdo vit edhe atë jo një anëtar i famijles
por të gjithë , pastaj shpenzimet nëpër kafene , në lojëra ( bixhoze )  të lloj-llojshme …etj . Sedi sa këtu ka vend për
humanizëm , hulumtoni se sa harxhime ( shpenzime ) bëhen gjatë pushimeve verore
nga humanistët e thatë  dhe krahasoni me
haxhimet e haxhilerëve tanë të cilëve një herë gjatë jetës së tyre iu është dhënë
mundësia të shkojnë në haxh , dhe numrin e të sëmurëve të cilët shkojnë për të
shëruar në deti – edhe atë për çdo vit – po për fat të keq prap mbesin të sëmurë
.

Ç`ËSHTË HAXHI
MEBRUR ( I PRANUAR )

 
Kemi mendime të
ndryshme në lidhje me atë se cili është haxhi mebrur , kështu disa kanë thënë
ky haxh është : hxhi  në të cilin nuk ka
mëkatë  , haxhi I cili është bërë me përgatitje apo haxhi pas së cilit nuk ka mëkate
. E kishin pyetur të Dërguarin e Allahut se cilat janë veprat më të mira , ishte përgjigjur : “ Besimi në
Allahun “
Pastaj cilat ? Tha :  “
Lufta në rrugën e Allahut “
Pastaj cilat ? Tha : “ Haxhi mebrur “

Imam Shevkani r.a ka
thënë se nëse dikush të pyet se cilat janë veprat më të mira , përgjigjeja
duhet të ipet sipas personit , nëse personi është i flaktë për në luftë , atij
duhet ti themi se lufta ëhtë më e mirë për ty , ndërsa nëse njeriu është i
pasur këtij njeriu duhet zbukuruar haxhin në mënyrë që ta kryej atë , kështu do
të bënim harmonizimin e haditheve të të Dërguarit të Allahut . 

Përgatiti:

M. Fikret Limani