Nema više Kurtagića kule

Jedan od simbola Rožaja – Kula
Kurtagića više ne postoji. Srušena je da bi se na njenom mjestu sagradio novi
objekat. I niko ni prstom mrdnuo nije da zaštiti blago drevne arhitekture. Svi
su ćutali: općinske vlasti, Zavičajni muzej „Ganića kula“ i potomci silnog
Sulja Kurtagića, što je prije više od 200 godina sagradio ovo zdanje kojem su
se sve do prije nekoliko dana divili svi koji bi prošli rožajskom Starom
čaršijom. Svi su ćutali i nijemo posmatrali rušenje istorije, načina života,
nekadašnjeg društvenog statusa, ugleda u društvu… 

Rušenje Kurtagića kule
nijemo, i sa neskrivenom tugom, posmatrao je i starac Hilmo Kurtagić. Ali, šta
može? Ništa, samo da uzdiše!

 

// – Trebalo je ovo da se spriječi, kratko je
prokomentarisao.

Kula Kurtagića je, pored Ganića kule, predstavljala simbol
gradske tradicije ovog kraja koja je u literaturi poznata kao „Rožajska kuća“.
Zbog neprocjenjive vrijednosti, Kurtagića kula je svojevremeno, obajsnili su u
Zavičajnom muzeju „Ganića-kula“, trebalo da dobije status spomenika kulture.
Ali, opet zbog nebrige, nije.

– Imalo je Rožaje dušu, oblik prave varoši, uzbudljivu
arhitekturu. Meðutim, posljednjih godina se utiru te stare vrijednosti, kaže
slikar Aldemar Ibrahimovi. Iako je roðen 1962. godine, dobro pamti staru
rožajsku čaršiju, skoro onakvu kakva je prikazivana na najstarijim
fotografijama, što govori da je ovaj grad na sjeveru Crne Gore do prije 35-40
godina bio skoro isti kao u poslednjih 150-200 godina.

– Moje rano djetinjstvo prošlo je u igranju mahalama i
sokacima. Ulica u kojoj sam odrastao, Fetahovska mahala, započinjala je malim
trgom ispred Kučanske džamije, okruženim višespratnim kulama i kućama, a onda
se polako spuštala vijugavo lijevom obalom Ibra, sve do samih litica Ganića
krša ispod kojih je ponosito stajala Kula Ganića. Kule i kuće, koje su činile
ovaj dio varoši, imale su prostrane kaldrmisane avlije od ulice ograðene
visokim ogradama od kamena i horizontalno uvis nanizanim brvnima natkrivenim na
obije strane šindrom. Tu jednoličnost ograda presijecale su visoke kapije
takoðe pod šindrom, a po sredini ukrašene metalnim tokmakom – zvekirom koji je
bio važan dekorativni detalj, sjeća se Ibrahimović. On tvrdi da je u
posljednjih 35 godina vrijedna arhitektura Rožaja nestala zahvaljujući nebrizi
i nemaru institucija koje su sistematski trebale da zaštite grad ili pojedine
urbane cjeline i objekte. „Takoðe, vrijedna arhitektura Rožaja je nestala zbog
nemara neznanja vlasnika ovih kuća i nas mještana koji skoro da smo svu tu
destrukciju posmatrali potpuno ravnodušno“, priča Ibrahimović. On napominje da
je početkom pedesetih godina prošlog vijeka dolazio u Rožaje Jovan Krunić,
poznati arhitekta one stare Jugoslavije, i napravio desetine snimaka i
studioznih crteža tamošnjih kula, kuća i urbanih cjelina grada, pokušavajući da
animira tadašnju lokalnu i republičku vlast da sačuvaju stari grad, a posebno
njegov dio na lijevoj obali Ibra, kako bi se stvorili uslovi da se može
konkurisati kod UNESKO-a za njegovu zaštitu. „Da je to bila ozbiljna ideja
govori i činjenica da je u to vrijeme predlagač ove ideje bio član komisije
UNESKO-a koja je dodjeljivala taj status. Ali, od realizacije te ideje nije
ostalo ništa. I ne samo to, nego je Rožaje možda jedina opština u Crnoj Gori
koja nema ni jedan objekat upisan u registar Zavoda za zaštitu spomenika
kulture Crne Gore.“

Nakon što je srušena Kula Kurtagića, u Rožajama su ostale
još dvije: Ganića kula i Zejnelagića kula.

– Smatram prioritetnim da lokalna zajednica zaštiti ove
dvije kule. Sa restaurcijom Ganića kule se započelo i stalo. Aktiviranjem
nevelikih novčanih sredstava mogla bi se privesti namjeni za koju je već
planirana, za potrebe likovnog kluba „Kula“. Zejnelagića kula je u prilično
dobrom stanju. U njoj živi par porodica kojima bi se trebalo riješiti stambeno
pitanje, a onda pristupiti njenoj restauraciji i vraćanju autentičnog izgleda.
Na taj način dobili bi, prije svega, objekat koji bi bio prava turistička
atrakcija jer se nalazi na izuzetno dobrom i vidnom mjestu. Objekat bi se mogao
prilagoditi potrebama same opštine – kao opštinski konak ili mini motel za
smještaj opštinskih gostiju. Ili bi mogao poslužiti za otvaranje muzičke škole
i tome slično, kaže Ibrahimović.

Izvor: Danas.rs