UTICAJ PROFESORA NA FORMIRANJE LIČNOSTI STUDENATA

Visokoobrazovne ustanove imaju cilj da obrazuju budući stručni kadar, dakle, da pripreme isti za obavljanje određene profesije. Svaka profesija zahtijeva, najprije, naučni pristup – metodološke ustaljene principe sa stalnim djelovanjem u proaktivnom smjeru ka praćenju razvoja nauke koja se izučava. U tom smislu, najbitnije je kao prvi princip istaći to da smjer kretanja izučavanja jedne nauke mora biti u koraku sa njenim napretkom, kao najvažnijim principom ispunjenja uslova i opravdanosti za bavljenjem istom. Odmah zatim idu i sve ostale pridružene komponente na putu ka ostvarenju valjanog rezultata – formiranja obrazovanog pojedinca, spremnog da nakon procesa sticanja formalnog obrazovanja obavlja svoju profesiju za koju posjeduje neophodno zvanje i ovladava neophodnim vještinama. Sve to je primarna i formalna obaveza osobe koja prenosi znanje. Ona koja je na nivou primarne, ali suštinska, jeste ona obaveza koja zahtijeva da osoba koja prenosi znanje: učini obrazovanje motivirajućim; istakne i naglašava etičke obaveze pri obavljanju profesije/bavljenja naukom; razumije okolnosti dosadašnjeg razvoja ličnosti, njegovog okruženja, uticaja i psihologije ličnosti u odnosu na promatranje vremena u procesu sticanja i apliciranja znanja; prepozna i pokrene talente i predodređenosti pojedinca; uvijek svojim primjerom pokaže dosljednost ponuđenog primjera u svakom smislu – od profesionalnog pristupa (spremnosti pružanja znanja) do etičkog primjera (moralne društvene pozicioniranosti u skladu sa zvanjem i položajem u društvu kao dijela akademske zajednice); te mnogih drugih činilaca vezanih za prikladan pristup i opravdanje uslova za uspješno formiranje ličnosti studenata, ne samo budućih stučnih lica za obavljanje određene profesije, već i članova akademske zajednice u formiranju i budućih nosilaca društva. U tom smislu, kako je navedeno, strogo ustaljenog prenošenja znanja, profesor je u obavezi da preuzme i ulogu i formiranju ličnosti studenta prema nekoliko modela:

  1. Definisanje motiva studiranja/odabira buduće profesije

U zavisnosti od toga šta studira – kom pozivu se odaziva kao buduće radno angažirano lice, svaki student ima svoj motiv upisa na fakultet koji studira. Motivi su jako bitni sa aspekta tumačenja ličnosti studenta, njegovih stremljenja, unutarnjih pokretačkih snaga, pa i pogleda na svijet kroz fokus viđenja sebe u obavljanju date profesije. Jako je važno saznati ovaj motiv jer on može biti polazna tačka svih mogućih pozitivnih ili negativnih uticaja same ličnosti u smislu i smjeru bavljenja profesijom, ali i ponašanja i forme odnosa prema sticanju obrazovanja koje je odabrano. Od motiva zavise i dometi studenta – od prosječnog studiranja do veće želje za boljim rezultatima ili nastavkom bavljenjem naukom kroz nastavak obrazovanja nakon sticanja diploma. Također, bitno je saznati da li je student sam odabrao svoju buduću profesiju, ili je pri odabiru bilo sugestija. Obično je to bitno kod ključnog određenja i odgovora na pitanje postoji li prirodna motivacija ili ne. Ali, saznati i razjasniti motiv studiranja je bitan i sa aspekta kako mlad čovjek gleda na društveni kontekst prirode svoje profesije: prema statusu u društvu, finansijskoj satisfakciji i definisanju etičkih standarda. Stoga, budući ljekar ili pravnik moraju, najprije, biti motivisani ka tome da pomažu ljudima i da od svega što mogu propustiti ili zloupotrijebiti mogu nastati trajne ili nenadoknadive posljedice po nekoga. S druge strane, mladom čovjeku se mora usaditi odgovornost prema onome što će mu biti dodijeljeno kao odgovornost i funkcija karike razvoja i funkcionisanja kao dijela jednog sistema.

  1. Razumijevanje i podsticanje – individualni i grupni rad na prilagođavanju

Poslije određivanja motiva studiranja, na redu je rad na razumijevanju i podsticaju kako prema individui, tako i prema grupi. Ovo je bitno iz razloga što, primjera radi, u grupi od pedeset studenata ne dolaze svi sa istim intelektualnim predispozicijama, iz istog društvenog okruženja ili sa identičnim ličnostima, pa samim tim, imamo i disbalans prema razumijevanju prenešenog znanja. Važno je istaći da predavač/profesor radi i na individualnom planu razvoja određenih ličnosti, time što će im pomagati, podsticati ih na rad na sebi, sa preuzimanjem uloge značajnijeg uticanja od onog koji na njih vrši sredina iz koje dolaze. Osim tih okolnosti, širi društveni kontekst demotivirajućeg karaktera statusa u nepovoljnog (prema njihovoj ili općoj percepciji) statusa u društvu lica u njihovom okruženju, ostale društvene anomalije kojima mogu biti podložni, moraju se dijagnosticirati i ukloniti motivacijom od strane profesora i aktiviranjem mobilnosti i podsticajem rada na sebi od strane takvih pojedinaca neprekidnim praćenjem stanja i savjetovanjima. Time se postiže efekat nastavka studiranja i pružanja boljih rezultata lica koja su bila u “kolebljivom” statusu odgovora na pitanje „da li“ ili „kako“ nastaviti studirati.

  1. Pružanje ličnog profesionalnog i moralno-etičkog primjera studentima

Mladi ljudi su, pogotovu, skloni da slijede moralni primjer osobe od koje uče ili koje im, na neki način, predstavljaju uzore ili, u konkretnom slučaju, njihove autoritete. Stoga je važno da profesor/predavač, pored interaktivnog odnosa koji sadrži prenošenje znanja i pripremanja mladih ljudi da sutra obavljaju uspješno svoju profesiju, predstavlja i osobu koja u svom privatnom i životu na polju svakog društvenog angažmana posjeduje i manifestuje visoke moralne i etičke standarde. Pored znanja i stepena profesionalnosti, moralna osoba može služiti kao pozitivan i prihvatljiv primjer, ali pored toga, to doprinosi i stvaranju jačeg autoriteta i integriteta profesora/predavača, što naočigled dovoljno motiviše studente u priznanju jedne, za njihov razvoj, dovoljno značajne uloge koja se njima predstavlja. Uspješnost svakog rada na polju utemjeljenja moralnih i etičkih principa zahtijeva da se osoba koja ih prenosi istih i pridržava, te svoj društveni status opravdava. Time ih praktičnim primjerom trajno veže za obavezu moralnog odlučivanja u profesiji i razrješava sve moguće dileme u vezi sa onim što se krši sa na njih prenešenim i praktično i suštinski prikazanim primjerom.

Na kraju, treba podvući da je posao predavača/profesora na fakultetu misija koja i sama polazi od motiva, a motiv je da se pomaže u izgrađivanju novih generacija, na koje će biti prenijeto znanje, ali i kojima će se pomagati da budu dosljedni onome što im se u budućnosti povjerava s profesionalnog i moralnog aspekta.

 

Glas islama 288, strana 27, Dženis Šaćirović,Rubrika: OBRAZOVANJE