Načini donošenja salavata na Poslanika s.a.v.s.

Ibnus-Salah dalje kaže: “Neka se prilikom zapisivanja izbjegnu dva nedostatka. Prvi je da se salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, ne piše skraćeno, koristeći samo slova ili oznake umjesto punog oblika. Drugi je da se ne piše nepotpuno, izostavljajući riječi ve sellem.”

Donošenje salavata na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, jedan je od najvažnijih ibadeta i načina iskazivanja ljubavi prema njemu. U različitim vjerodostojnim hadisima preneseni su brojni oblici salavata koje su muslimani dužni koristiti u svojim dovama i molitvama. Ovi salavati izvor su blagoslova, zaštite i oprosta, a njihovo učenje donosi mnogobrojne duhovne koristi. U nastavku ćemo navesti nekoliko autentičnih oblika salavata koji su zabilježeni u vjerodostojnim izvorima:

“‌اللَّهُمَّ ‌صَلِّ ‌عَلَى ‌مُحَمَّدٍ ‌وَعَلَى ‌آلِ ‌مُحَمَّدٍ، ‌كما ‌صليت ‌على ‌إبراهيم، وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كما باركت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد” رواه البخاري ومسلم.

Allahumme salli ‘ala Muhammed ve ‘ala ali Muhammed, kema sallejte ‘ala Ibrahim, ve ‘ala ali Ibrahim, ineke hamidun medžid. Allahumme barik ‘ala Muhammed ve ‘ala ali Muhammed, kema barekte ‘ala Ibrahim, ve ‘ala ali Ibrahim, ineke hamidun medžid.

• “Allahu, blagoslovi Muhammeda i porodicu Muhammedovu, kao što si blagoslovio Ibrahima i porodicu Ibrahimovu. Ti Si zaista hvale dostojan i Veličanstven. Allahu, podari blagoslov Muhammedu i porodici Muhammedovoj, kao što Si podario blagoslov Ibrahimu i porodici Ibrahimovoj. Ti Si zaista hvale dostojan i Veličanstven.” (Buhari i Muslim)

اللَّهُمَّ ‌صَلِّ ‌عَلَى ‌مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ ‌فِي ‌الْعَالَمِينَ ‌إِنَّكَ ‌حَمِيدٌ ‌مَجِيدٌ”. رواه مسلم

Allahumme salli ‘ala Muhammed ve ‘ala ali Muhammed, kema sallejte ‘ala ali Ibrahim, ve barik ‘ala Muhammed ve ‘ala ali Muhammed, kema barekte ‘ala ali Ibrahim fil-‘alemine, ineke hamidun medžid.

• “Allahu, blagoslovi Muhammeda i porodicu Muhammedovu, kao što si blagoslovio porodicu Ibrahimovu. Podari blagoslov Muhammedu i porodici Muhammedovoj, kao što Si podario blagoslov porodici Ibrahimovoj među svjetovima. Ti Si zaista hvale dostojan i Veličanstven.” (Muslim)

‌اللهُمَّ ‌صَلِّ ‌عَلَى ‌مُحَمَّدٍ ‌وَعَلَى ‌أَهْلِ ‌بَيْتِهِ، ‌وَعَلَى ‌أَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ، وَعَلَى أَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ”. رواه الإمام أحمد.

Allahumme salli ‘ala Muhammed ve ‘ala ehli bejtihi, ve ‘ala ezvadžihi ve zurrijetihi, kema sallejte ‘ala ali Ibrahim, ineke hamidun. Ve barik ‘ala Muhammed ve ‘ala ehli bejtihi, ve ‘ala ezvadžihi ve zurrijetihi, kema barekte ‘ala ali Ibrahim, ineke hamidun medžid.

• “Allahu, blagoslovi Muhammeda i njegovu porodicu, njegove supruge i potomstvo, kao što si blagoslovio Ibrahima i porodicu Ibrahimovu. Ti Si zaista hvale dostojan i Veličanstven. Allahu, podari blagoslov Muhammedu i njegovoj porodici, njegovim suprugama i potomstvu, kao što Si podario blagoslov Ibrahimu i porodici Ibrahimovoj. Ti Si zaista hvale dostojan i Veličanstven.” (Ahmed)

“‌اللهُمَّ ‌صَلِّ ‌عَلَى ‌مُحَمَّدٍ ‌النَّبِيِّ ‌الْأُمِّيِّ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَآلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ” رواه أحمد.

Allahumme salli ‘ala Muhammedin-nebijjil-ummijj ve ‘ala ali Muhammed, kema sallejte ‘ala Ibrahime ve ali Ibrahime, ve barik ‘ala Muhammedin-nebijjil-ummijj, kema barekte ‘ala Ibrahime ve ‘ala ali Ibrahime, ineke hamidun medžid.

• “Allahu, blagoslovi Muhammeda, nepismenog poslanika, i porodicu Muhammedovu, kao što Si blagoslovio Ibrahima i porodicu Ibrahimovu. Podari blagoslov Muhammedu, nepismenom poslaniku, kao što Si podario blagoslov Ibrahimu i porodici Ibrahimovoj. Ti Si zaista hvale dostojan i veličanstven.” (Ahmed)

“اللَّهُمَّ ‌صَلِّ ‌عَلَى ‌مُحَمَّدٍ ‌عَبْدِكَ ‌وَرَسُولِكَ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا باركت على إبراهيم وآل إبراهيم”. رواه البخاري

Allahumme salli ‘ala Muhammed ‘abdike ve resulike, kema sallejte ‘ala Ibrahime, ve barik ‘ala Muhammed, ve ‘ala ali Muhammed, kema barekte ‘ala Ibrahime ve ali Ibrahim.

• “Allahu, blagoslovi Muhammeda, Svoga roba i poslanika, kao što si blagoslovio Ibrahima i podari blagoslov Muhammedu i porodici Muhammedovoj, kao što Si podario blagoslov Ibrahimu i porodici Ibrahimovoj.” (Buhari)

Dakle, sve ove forme salavata su ispravne i mogu se koristiti tokom namaza i van njega. Postoje i drugi oblici, ali je najbolje držati se onih koji su preneseni. Također, dozvoljeno je koristiti salavate koji nisu doslovno preneseni, pod uslovom da su u skladu s navedenim, bez pretjerivanja ili uvlačenja širka.

Donošenje salavata na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, ima brojne vrline. Među njima je poslušnost Allahovoj naredbi u ajetu: “Allah i meleki Njegovi donose salavat na Vjerovjesnika. O vjernici, donosite i vi salavat na njega i šaljite mu pozdrav.” (El-Ahzab, 56)

Također, prenosi Muslim da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Ko donese jedan salavat na mene, Allah će na njega donijeti deset.”

Prema hadisu koji bilježi Tirmizi, Ubej ibn Ka'b, radijallahu anhu, upitao je Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem: “Allahov Poslaniče, često donosim salavate na tebe. Koliko vremena trebam posvetiti za to?” Poslanik mu je odgovorio: ”Koliko želiš.” Ubej je rekao: ”Četvrtinu?” Poslanik je odgovorio: ”Koliko želiš, a ako povećaš, to je bolje za tebe.” Ubej je nastavio: ”Polovinu?” Poslanik je odgovorio: ”Koliko želiš, a ako povećaš, to je bolje za tebe.” Ubej je rekao: ”Dvije trećine?” Poslanik je odgovorio: ”Koliko želiš, a ako povećaš, to je bolje za tebe.” Tada je Ubej rekao: ”Donosit ću salavate na tebe u cijelosti.” Poslanik mu je rekao: ”Ako tako učiniš, tvoje brige će biti uklonjene i tvoji grijesi oprošteni.”

Navedenim autentičnim oblicima salavata možemo se koristiti u svakodnevnim dovama i namazima, a svaki od njih donosi posebnu nagradu i blagoslov. Učenjem salavata mi se približavamo Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i donosi nam brojne koristi, kako na ovom svijetu, tako i na Ahiretu. Nastojmo ustrajno donositi salavate kako bismo slijedili primjer prvih generacija i na taj način osigurali sebi Allahovu milost i oprost.

Mudrost u raznovrsnosti oblika donošenja salavata na Poslanika

Najbolje je mijenjati i koristiti različite vjerodostojne oblike salavata – ponekad jedan, a ponekad drugi – slijedeći Sunnet i Šerijat. Na taj način izbjegava se da se pridržavanjem jedne verzije dovede do zapostavljanja drugih potvrđenih oblika. Također, u tome leži mnoštvo koristi koje se ne mogu postići stalnim ponavljanjem samo jednog oblika salavata.

Propis spajanja različitih oblika salavata na Poslanika

Treba obratiti pažnju na to da nije propisano kombinirati i miješati različite izraze salavata kako bi se stvorio novi, složeni oblik. Takav postupak suprotan je Sunnetu, kako su to potvrdili brojni učenjaci.

Više o tome može se naći u sljedećim djelima:

• Megdžmu‘ul-fetava od Ibn Tejmijje (22/335, 458; 24/242, 247)
• Džela’ul-efham od Ibn Kajjima (str. 373)
• Ka‘id Ibn Redžb (str. 14)
• Šerhul-mumti‘ od Ibn Usejmina (2/56, 65; 3/29, 98).

Oblici donošenja salavata na Poslanika izvan namaza

Ako neko donosi salavat izvan namaza u obliku: Allahumme salli ‘ala Muhammedin ve ali Muhammed i ako se time misli da je taj oblik nepotpun u odnosu na cjeloviti, preneseni salavat – to je tačno. Međutim, ako se tvrdi da takav salavat nije ispravan i da se njime ne postiže donošenje blagoslova na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, to nije ispravno.

Naprotiv, to jeste donošenje salavata na Poslanika i njegova forma je ispravna i dovoljna za postizanje željenog cilja. Učenjaci su oduvijek koristili izraze poput Allahumme salli ‘ala Muhammed ili Sallallahu alejhi ve sellem i tome slično. Dakle, ovo pitanje ostaje široko i fleksibilno.

Hafiz Ibn Hadžer u djelu Fethu-l-Bari (11/166) navodi da većina učenjaka smatra da bilo koji izraz koji jasno izražava donošenje salavata na Poslanika ispunjava svrhu. Međutim, kada je riječ o donošenju salavata unutar namaza, treba se pridržavati prenesenih i potvrđenih oblika, bez umanjivanja, iz opreza prema Sunnetu, te u skladu s praksom  Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.

Spajanje salavata i selama u donošenju blagoslova na Poslanika

Jedna od primjedbi na donošenje salavata u skraćenoj formi jeste to što se u nekim verzijama spominje samo salavat, a izostavlja selam. Međutim, Allah, subhanehu ve te‘ala, naredio nam je da spajamo salavat i selam na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, rekavši: “Zaista Allah i meleki Njegovi donose salavat na Vjerovjesnika. O vi koji vjerujete, donosite i vi salavat na njega i nazovite mu selam!” (El-Ahzab, 56)

Učenjaci su naglasili da nije preporučljivo uvijek donositi samo salavat bez selama, niti samo selam bez salavata. Međutim, ako ih neko ponekad spoji, a ponekad donosi samo salavat ili samo selam, to je ispravno i u skladu s kur’anskim ajetom. (Ibn Hadžer, Fethul-Bari, 11/167)

Pisanje salavata skraćeno

Važno je da se prilikom pisanja potpuno ispiše salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, u skladu s Allahovom naredbom (osim u naslovima), kako bi ga čitatelj jasno uočio i prisjetio se njegovog značaja. Ne bi se smjelo ograničavati na skraćenice poput s. ili sall. koje neki autori koriste, jer to nije u skladu s Allahovom naredbom u Njegovoj časnoj Knjizi: “Blagosiljajte ga i šaljite mu selam.” (El-Ahzab, 56)

Osim što se time ne postiže željeni cilj, izostaje i posebna vrijednost koju nosi ispisivanje punog salavata: sallallahu alejhi ve sellem. Također, čitatelj može ne primijetiti skraćenicu ili ne razumjeti njeno značenje. Zbog toga su islamski učenjaci odbacili i upozorili na korištenje simbola umjesto potpunog salavata.

Ibnus-Salah je u svojoj knjizi Ulumul-hadis, poznatoj kao Mukaddima Ibnus-Salah, u dvadeset petom poglavlju koje govori o hadisu i načinu preciznog zapisivanja i vođenja bilješki, rekao:

“Deveto pravilo: Neka se pisac pridržava ispisivanja salavata i selama na Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, svaki put kada ga spomene. Neka ga ne zamara ponavljanje toga pri svakom ponovnom spominjanju, jer je to jedna od najvećih koristi koje studenti i zapisivači hadisa odmah ostvaruju. Onaj ko to zanemari, uskraćuje sebi veliku nagradu. Vidjeli smo da su neki od onih koji su tome bili posvećeni imali blagoslovljene snove. Ono što zapisuje u ovom slučaju jeste dova, koja se bilježi kao trajno djelo, a ne samo govor koji se prenosi, pa se zato ne ograničava na tekst koji se nalazi u izvornim rukopisima.”

Isto pravilo važi i za izraze pohvale kada se spominje Allahovo ime, poput azze ve dželle, tebareke ve te‘ala i sličnih izraza. Ibnus-Salah dalje kaže: “Neka se prilikom zapisivanja izbjegnu dva nedostatka. Prvi je da se salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, ne piše skraćeno, koristeći samo slova ili oznake umjesto punog oblika. Drugi je da se ne piše nepotpuno, izostavljajući riječi ve sellem.”

Prenosi se da je Hamza el-Kenani rekao: “Dok sam zapisivao hadise, prilikom spominjanja Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, pisao sam sallallahu alejhi, ali nisam dodavao ve sellem. Jedne noći usnio sam Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, koji mi reče: ‘Zašto ne upotpunjuješ salavat na mene?’ Nakon toga više nikada nisam napisao sallallahu alejhi, a da nisam dodao i ve sellem.”

Dakle, moj savjet svakom muslimanu, čitatelju i piscu jeste da uvijek teži onome što je bolje i što donosi veću nagradu.

Glas islama 355, R: Hadis/Sunet, A: Edin-ef. Redžepović