Situacije u kojima se donose salaviti na Poslanika a.s. (2. dio)

Abdullah ibn Mes‘ud, radijallahu anhu, rekao je: “Klanjao sam u prisustvu Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a s njim su bili Ebu Bekr i Omer. Kada sam sjeo, počeo sam sa zahvalom Allahu, dželle šanuhu, i donio sam salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, zatim sam molio za sebe. Tada mi Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: – Sada traži šta hoćeš, bit će ti dato.” (Hadis je zabilježio Tirmizi u svom Sunenu)

 

 

  1. Prilikom učenja dove

Prilikom učenja dove imamo tri varijante donošenja salavata na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a to su:

  1. Da se donese salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, prije dove, nakon zahvale Allahu, dželle šanuhu.
  2. Da se donese salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, na početku, u sredini i na kraju dove.
  3. Da se donese salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, na početku i na kraju dove, a da se ono što se traži spomene između toga dvoga.

Za prvu varijantu – donošenje salavata prije dove, a nakon zahvale Allahu, dželle šanuhu, dokaz je predaja Fedale ibn Ubejda, radijallahu anhu, u kojoj stoji da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, čuo nekog čovjeka kako uči dovu u svom namazu, a nije se zahvalio Allahu, dželle šanuhu, niti je donio salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, pa je rekao: „Ovaj je požurio!“ Zatim ga je pozvao i rekao njemu i ostalima: – Kada neko od vas bude u namazu, pa hoće da uči dovu, neka počne sa zahvalom i spominjanjem Allaha, dželle šanuhu, zatim neka donese salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a nakon toga neka moli ono što želi.” (Hadis je sahih, a zabilježili su ga Ebu Davud, Tirmizi, Nesai i Ahmed)

Abdullah ibn Mes‘ud, radijallahu anhu, je rekao: „Klanjao sam u prisustvu Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a s njim su bili Ebu Bekr i Omer. Kada sam sjeo, počeo sam sa zahvalom Allahu, dželle šanuhu, i donio sam salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, zatim sam molio za sebe. Tada mi Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: – Sada traži šta hoćeš, bit će ti dato.” (Hadis je zabilježio Tirmizi u svom Sunenu)

Abdullah ibn Mes‘ud, radijallahu anhu, također je rekao: „Kada neko od vas hoće nešto tražiti od Allaha, dželle šanuhu, neka počne sa zahvalom Allahu i spominjanjem Allaha, dželle šanuhu, onako kako Mu dolikuje, zatim neka donese salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a nakon toga neka traži ono što želi, jer to je sigurnije da će mu biti primljeno.” (Hadis je zabilježio Abdurrezzak Es-San‘ani u svom Musannefu)

Alija, radijallahu anhu, prenosi da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Između svake dove i Allaha, dželle šanuhu, ima perda – pregrada sve dok se ne donose salavat na Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem, pa kada se donese salavat na njega smakne se perda i dova bude primljena, a kada se salavat ne donese dova neće biti primljena.” Omer, radijallahu anhu, je rekao: „Dova stoji između nebesa i Zemlje i od nje se neće ništa dignuti dok se ne donese salavat na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.”

Za drugu varijantu – donošenje salavata na početku, u sredini i na kraju dove, dokaz je hadis Džabira ibn Abdullaha, radijallahu anhu, u kojem Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kaže: „Donesite salavat na mene u sredini, na početku i na kraju dove.” (Hadis je zabilježio Abdurrezzak Es-San‘ani u svom Musannefu)

Prema tome, donošenje salavata na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, poput je učenja Fatihe u namazu. Ključ dove je salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kao što je ključ namaza uzimanje abdesta.

Za donošenje salavata na početku i na kraju dove te spominjanje onoga što se traži između toga dvoga dokaz je izreka Ebu Sulejmana Ed-Daranija koji kaže: „Ko od vas želi nešto tražiti od Allaha, dželle šanuhu, neka počne sa salavatom na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, zatim neka traži ono što hoće i neka dovu završi sa salavatom na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, jer će ova dva salavata na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, biti primljena, a Allah, dželle šanuhu, je Najdarežljiviji i neće odbiti ono što je između tog dvoga.”

U jednom hadisu Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kaže: „Ko svoj dan počne s hajrom – dobrom i završi ga s hajrom, Allah, dželle šanuhu, kaže Svojim melekima: – Nemojte tom čovjeku zapisivati grijehe koje je počinio između to dvoje.” (Hadis je zabilježio Taberani u Kebiru)

 

  1. Prilikom ulaska u džamiju i izlaska iz nje

Dova koja se uči prilikom ulaska u džamiju i prilikom izlaska iz nje, poput ostalih dova, u sebi sadrži donošenje salavata na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.

Jedna od dova koju je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, učio prilikom ulaska u džamiju glasi ovako: Bismillah ve-s-salatu ve-s-selamu ala Resulillah, Allahummefteh li ebvabe rahmitike. A kada bi izlazio iz džamije učio bi ovu dovu: Bismillah ve-s-salatu ve-s-selamu ala Resulillah, Allahummefteh li ebvabe fadlike. (Hadis su zabilježili Ahmed, Taberani i drugi)

Od Fatime, radijallahu anha, prenosi se da je rekla: „Kada bi Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, ulazio u džamiju, učio bi ovu dovu: Allahumme salli ala Muhammedin ve sellim, Allahummagfir li zunubi vefteh li ebvabe rahmetike, a kada bi izlazio učio bi ovako: Allahumme salli ala Muhammedin ve sellim, Allahummagfir li zunubi vefteh li ebvabe fadlike.” (Hadis su zabilježili Tirmizi, Ibn Madždže i Ahmed)

 

  1. Na Safi i na Mervi

Abdullah ibn Omer, radijallahu anhu, ashab koji se posebno isticao u primjenjivanju Sunneta, na Safi bi donio tekbir tri puta, a zatim bi rekao: La ilahe illellahu, vahdehu la šerike lehu, lehu-l-mulku ve lehu-l-hamdu ve huve ala kulli šej’in kadir. Zatim bi donio salavat na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a nakon toga bi učio dovu. Dugo bi tu stajao i učio dovu. Na Mervi bi isto tako postupio. (Hadis je zabilježio Ismail ibn Ishak u svojoj knjizi, a bilježi ga Ibn Ebi Šejbe, br. 29639)

Također je i Abdullahov otac Omer, radijallahu anhu, u sklopu svoje dove na Safi i Mervi donosio salavat na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kao i u drugim dovama. (Fuad Sedić, Donošenje salavata i selama na Poslanika s.a.v.s.)

 

  1. Na skupu ljudi, prije nego što se raziđu

U svakom okupljanju vjernika posebna je čast kada, prije nego što izustimo i najmanju riječ, izražavamo iskrenu zahvalnost Allahu, dželle šanuhu, čija je milost i blagoslov neizmjerna. Uz to, ne zaboravljamo donijeti i salavat na Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, time pokazujući duboko poštovanje i ljubav prema Njegovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, čija je mudrost naš svjetionik na ovom prolaznom svijetu.

Aiša, radijallahu anha, rekla je: „Ukrasite svoja sijela donošenjem salavata na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.” Slična predaja prenosi se od Omera, radijallahu anhu. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Kada god ljudi sjednu na neko mjesto i raziđu se bez spominjanja Allaha, dželle šanuhu, i donošenja salavata na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, bit će za to odgovorni, pa će im Allah oprostiti ili će ih zbog toga kazniti.” (Hadis su zabilježili Ibn Hibban i Hakim)

Na našim sijelima i druženjima često se otvaraju brojne teme, poput politike, ekonomije, sporta i drugih područja. Međutim, važno je zapamtiti da u svakom trenutku treba težiti afirmiranju Istine i veličanju našeg Gospodara, Allaha, dželle šanuhu. Često se zaboravlja spomenuti Njegovo ime i izreći salavat na Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.

Naše sijelo trebalo bi biti ispunjeno duhovnom atmosferom, gdje se Istina ističe kao najvažnija tema rasprave. Ukoliko se ne posveti cijelo vrijeme druženja tom cilju, barem trebamo s vremena na vrijeme spomenuti Allahovo ime i izreći salavat na Poslanika islama, Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem, kako naše druženje ne bi ostalo nedovršeno ili neispunjeno.

Svjesni smo da su razne teme važne, ali nijedna od njih ne bi trebala zasjeniti važnost prisutnosti Allaha u našim životima. Stoga, budimo svjesni i trudimo se da svako naše druženje bude obogaćeno spomenom Allaha i Njegovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kako bismo osigurali duhovnu ispunjenost i blagoslov u našim zajedničkim trenucima.

 

  1. Prilikom spominjanja imena Allahog Poslanika s.a.v.s.

Učenjaci se razilaze u mišljenjima o obaveznosti izgovaranja salavata na Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kada se spomene njegovo ime. Neki smatraju da je to obavezno, te da osoba koja propusti izreći salavat čini grijeh, dok drugi smatraju da je to preporučljivo djelo, pa će onaj koji ga izgovori biti nagrađen, ali neće biti kažnjen onaj koji to ne učini.

Ibn Kajjim, neka mu Allah pomiluje dušu, navodi da postoji podijeljenost mišljenja među učenjacima o obaveznosti izricanja salavata na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, svaki put kada se spomene njegovo ime. Jedna grupa učenjaka tvrdi da je obaveza izricanja salavata na njega svaki put kada se spomene njegovo ime. Drugi smatraju da je to preporučljivo, ali ne obavezno, pa tako onaj koji to propusti ne čini grijeh. Nadalje, postoji rasprava oko toga da li je obavezno izreći salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, samo jednom u životu, jer opći imperativ ne zahtijeva neprekidno ponavljanje, a bit suštine postiže se jednim izricanjem salavata.

Ovaj stav prenosi se od Ebu Hanife, Malika, Sevrija i Evzaija. Ijad i Ibn Abdulberr su rekli: „To je stav većine ummeta.” Jedna grupa iznijela je da je salavat obavezno izricati u svakom namazu tokom zadnjeg tešehhuda. To je stav imama Šafije i Ahmeda u posljednjoj od njihovih dvije predaje, kao i stav drugih učenjaka.

Hadisi u kojima se dovi protiv onoga koji ne izriče salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kada se njegovo ime spomene opisuju takvu osobu kao škrtu i surovu. Ovi hadisi uglavnom podupiru stav da je obavezno izricati salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, svaki put kada se njegovo ime spomene.

Prenosi se od Alije, radijallahu anhu, da je rekao: „Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: – Škrtac je onaj u čijem se prisustvu spomenem, pa na mene ne donese salavat.” (Tirmizi kaže da je hasen-sahih) (Hadis bilježe Tirmizi, 3546; Ahmed, 1/201 i drugi, sa lancem prenosilaca koji je, uz Allahovu pomoć, dobar. Svi prenosioci pouzdani su, osim Abdullaha b. Alijja b. El-Husejna, od kojeg je ipak hadise prenosila povelika skupina učenjaka, a i Ibn Hibban ga je ocijenio pouzdanim)

U hadisu je izrečena svojevrsna naredba onome u čijem se prisustvu spomene Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, da na njega donese salavat.

Onaj ko na Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, ne donese salavat, kada se on spomene, takav je uskraćen za veliku nagradu.

„Škrtost je ružna i loša osobina te neprimjeren vid ponašanja, a biti škrt ne znači samo škrtariti u imetku, već se škrtost može manifestirati i na druge načine. Na primjer, pojedinac može biti škrt u pogledu udjeljivanja imetka, a isto tako može biti škrt kada je riječ o spominjanju i veličanju Uzvišenog Allaha ili u donošenju salavata i selama na Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem. Sličnost između prvog i drugog ogleda se u tome da prvi škrtari u dijeljenju zlatnika i srebrenjaka, dok drugi škrtari u spominjanju i veličanju Allaha, kao i u dovi i hvaljenju Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem. Dakle, oni sliče jedan drugom jer obojica staju na put širenja velikog dobra.“ (Selim b. ‘Id el-Hilali, Radost pogleda, 674-675. str.)

 

  1. Kada se završi učenje telbije

Prilikom obavljanja hadža ili umre lijepo je da čovjek nakon što završi sa izgovaranjem telbije donese salavat na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.

Huzejme ibn Sabit, radijallahu anhu, kaže da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, kada bi završio sa izgovaranjem telbije, molio Uzvišenog Allaha za oprost grijeha, tražio Njegovo zadovoljstvo, utjecao se Njegovoj milosti od Njegove kazne. Jedan od prenosilaca ovog hadisa Salih ibn Muhamed rekao je da je čuo Kasima ibn Muhammeda da kaže: „Smatrali su pohvalnim činom da čovjek nakon što završi s izgovaranjem telbije donese salavat na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.“ (Hadis bilježi Darakutni)

 

  1. Prilikom doticanja Hadžeru-l-esveda – Crnog kamena

Ibn Omer, radijallahu anhu, kada bi htio dodirnuti Crni kamen, učio je ovu dovu: Allahumme imanen bike, ve tasdikan bi kitabike ve sinneti nebijjike, sallellahu alejhi ve sellem. Već smo spomenuli da je Ibn Omer, radijallahu anhuma, imao običaj donositi salavat na Safi i na Mervi.

 

  1. Kada se uđe u čaršiju ili se bude pozvano na neki sohbet i slično

Ebu Vail je rekao: „Nikada nisam vidio Abdullaha ibn Mesuda, radijallahu anhu, da je prisustvovao nekom sohbetu niti dženazi, ili tome slično, a da nije, prije nego što ustane, spomenuo Allaha, zahvalio Mu se, donio salavat na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, te proučio neku dovu. Tako je radio i kada bi ušao u čaršiju: došao bi u najnemarniji i najbezbrižniji dio, tu bi sjeo, zahvalio se Allahu, donio salavat na Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, te proučio neke dove. (Hadis bilježe Ebu Hatim i Ibn Ebi Šejbe)

 

  1. Kada čovjek ustane da klanja noćni namaz

Abdullah ibn Mesud, radijallahu anhu, rekao je: „Allah, dželle šanuhu, nasmiješi se dvojici ljudi: čovjeku koji se susretne s neprijateljem, a bude na lijepom konju – dok su se njegovu saborci povlačili, on je ostao ustrajan u borbi, pa ili pogine kao šehid ili ostane živ; također čovjeku koji tajno ustane noću, lijepo uzme abdest, zahvali se Allahu, dželle šanuhu, pohvali Ga, donese salavat na Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a zatim počne učiti Kur’an. To je onaj kome se Allah, dželle šanuhu, nasmiješi i kaže: – Pogledajte Moga roba – klanja, a niko ga ne vidi osim Mene.” (En-Nesai u Sunenul-Kubra, kao i u djelu Amelul-jevmi ve el-lejle, br. 867. Sened ovog hadisa je slab) (Fuad Sedić, Donošenje salavata i selama na Poslanika s.a.v.s., 121. str.)

 

Nastavit će se…

Glas islama 343, R: Hadis , A: Edin Redžepović