Uticaj medija na odgoj učenika osnovnih škola 

Mediji utiču na formiranje mišljenja ljudi u društvu i veoma su važni za obrazovanje, naročito djece. Svako dijete je u većoj ili manjoj mjeri svakodnevno izloženo njihovom uticaju.

Mediji se razvijaju veoma brzo tako da djeca bivaju podložna njima već u prvim godinama svog života, a nadalje uticaj medija na djecu postaje sve veći. Oni se nalaze svuda oko njih: u kući, automobilu, na ulici. Navikavanje na medije dešava se brzo i neprimjetno. Mobilni telefoni su vremenom postali multimedijalni uređaji, dostupni svim generacijama, a njima se može ne samo telefonirati već i pratiti TV-program, slušati radio, koristiti internet. Uticaj medija na život djece se s godinama povećava, jer se i povećava broj i vrste medija.

Mediji utiču na formiranje mišljenja ljudi u društvu i veoma su važni za obrazovanje, naročito djece. Svako dijete je u većoj ili manjoj mjeri svakodnevno izloženo njihovom uticaju. Sve manje je onih koji slobodno vrijeme provode napolju, u igri sa drugom djecom, a sve je više djece koja sate provode uz internet, TV-programe, mobilne telefone, čiji sadržaji nisu prilagođeni njihovom uzrastu. U vremenu u kojem živimo, porodica, kao osnovna ćelija društva i pokretač društvenog razvoja, uslijed svakodnevnih promjena društvenih odnosa, sve više mijenja prvobitnu funkciju. Mediji, kao moćni instrumenti društvene komunikacije, u svom središtu imaju tekuća zbivanja i promjene u svim oblastima društvenog života. Sredstva masovnih komunikacija nemaju samo obrazovni značaj (bilo u nastavi ili van nje), već i veoma velik odgojni uticaj, posebno u izgrađivanju stavova, uređenja sistema vrijednosti i sl. Najznačajnija sredstva u obrazovanju i odgoju učenika i mladih su:

• štampa
• radioemisije
• televizijske emisije
• internet
• mobilni telefoni
• facebook
• instagram i dr.

Štampa 

Štampa je zbirni naziv za pojedinačne štampane mas-medije: knjigu, letak, novine i strip. Djeca saznanja o štampanim medijima dobijaju preko ilustriranih knjiga, slikovnica, časopisa. Jako je mali broj časopisa koji su struktuirani da zadovolje njihove potrebe. Zametak savremene štamparske tehnike i tehnologije koja se koristi za masovno komuniciranje nastao je pronalaskom štamparske prese, a historija širenja novosti pisanim putem daleko je duža. „Usmene novine“ počele su biti zamjenjivane pisanim još u babilonskoj, egipatskoj, starogrčkoj civilizaciji, i to u prvom redu plakatima (koji se i danas koriste u Kini kao jedno od sredstava obavještavanja). (Kin Dž. -1995: Mediji i demokratija, Filip Višnjić, Beograd. str. 44)

Mediji, a posebno internet, televizija i film, izbacili su gotovo u potpunosti knjigu iz života mlađe populacije. Knjiga je postala zastarjeli pojam, bilo da se radi o lektiri, klasičnim romanima ili stručnoj literaturi. Jedan dio istraživanja Strategik Marketinga bavio se upravo ovim problemom. Njihovi zaključci su sljedeći:

– Knjige se veoma rijetko čitaju;

– Čitanje knjiga nije popularno u njihovom društvu;

– Najčešće se ne čita ni obavezna školska lektira, jer postoje sajtovi na internetu na kojima se nalaze interpretacije knjiga koje su „sasvim dovoljne“;

– Studenti čitaju stručnu literaturu, pa nemaju ni želje ni volje da čitaju beletristiku;

– Kao razloge zbog kojih ne čitaju knjige ispitanici su naveli nedostatak vremena, koncentracije i uopće navike čitanja. (Čitat ću kad budem stariji i kada budem imao više vremena.)

Istraživanje Instituta za psihologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu pokazuje da trećina učenika uopće ne čita (12%) ili čita samo ono što mora (21%). Najbrojnija grupa su „sporadični čitaoci“ koji čitaju lektiru i ponekad knjige koje nisu obavezne (oko 40%). Blizu trećine učenika često osim lektire čita i druge knjige, a među njima je 7% onih koji „gutaju“ knjige.

U Novom Pazaru učenici uglavnom čitaju ono što moraju – lektire koje su obavezne. Mali je broj učenika koji svojevoljno čitaju. Što se tiče dječijih časopisa, skoro da ih i nema u prodaji.

Učenice viših razreda čitaju časopis Bravo Girl, TV novele. Šarolik i raznovrstan, magazin Bravo Girl sadrži teme koje, prema mišljenju njihovog uredništva, okupiraju djevojke od 10 do 17 godina: prva ljubav, momci, ljepota i moda. Poznate ličnosti iz svijeta muzike i filma daju savjete čitateljkama, a u Bravo Girl mogu se pročitati i intervjui sa poznatima. Ovaj časopis organizira velike nagradne igre i zanimljive akcije u kojima mogu učestvovati sve lijepe, pametne i duhovite djevojke koje, naravno, čitaju njihov magazin. TV novele je časopis koji govori o glumicama, o njihovim privatnim životima, sadržaj serije i njeno dalje dešavanje.

Radio

Radio je najstariji i bio je najrasprostranjeniji elektronski medij masovnog komuniciranja. Njegova tehničko-tehnološka struktura konačno je oformljena u prvim decenijama XX vijeka čime su stvoreni uvjeti da se njime masovno distribuiraju auditivne poruke u oblikovanim radio-programima, mada je nastanak ovog medija omogućen nizom naučno-tehničkih otkrića u prethodnom vijeku. Za razliku od štampe, radio je brzo postao čovjekov svakodnevni pratilac na poslu, na sijelima, u šetnji, u autu, pri spavanju i buđenju. Ovim je znatno doprinio pronalazak srazmjerno lahkih, malih i jeftinih tranzistorskih radioprijemnika, koji kao izvore energije koriste i baterije, sada već i na svom mobilnom telefonu. Praćenje radio-programa traži manju pažnju, odnosno naprezanje (koncentraciju) i stoga manje zamara nego čitanje štampanih natpisa, a radio omogućuje i neposrednije veze pošiljalaca i primalaca poruke. Ljudski glas djeluje na radiju kao živ, čak i kada se emitira prethodno načinjen snimak, te stoga nastaje utisak neposrednosti, a odštampano slovo je uvijek samo mrtvo slovo na papiru. (Mek Kvejl D. – 1994: Stari kontinent – novi mediji, Clio, Beograd, str. 88)

Poznavajući značaj radio-programa za informiranje i djelovanje na moral stanovništva, Nijemci su na okupiranim teritorijama zabranjivali građanima da posjeduju radioprijemnike, ali je veliki broj ovih sprava ostao neotkriven do kraja rata. Razmjere pažnje koja se u tom ratu posvećivala radio-programu pokazuje i jedna britanska akcija protiv dejstva „vijesti“ koju je širilo Gebelsovo ministarstvo u Njemačkoj. Radio je veliki značaj i ulogu imao tokom rata kada nije postojao drugi izvor informacija. Ljudi su slušali i samo putem radija mogli su saznati šta se dešava, koliko je ljudi poginulo, koja sila je pobijedila ili je nadomak pobjedi. Oni su vjerovali, bez obzira da li su te informacije bile praćene propagandom. Jedan od nedostataka prenošenja informacije (čini se propagandno djelovanje) putem radija, a i televizije, sastoji se u tome što pošiljaoci poruka često ne mogu znati da li su one stvarno dospjele do ljudi kojima su namijenjene.

Ovaj problem posebno je izražen ako poruke trebaju preći veća rastojanja, iznad tla nepovoljnih oblika, u vrijeme koje je nepovoljno ili nepouzdano zbog atmosferskih i drugih uvjeta. U odnosu na prije, kada je prvenstveno imao ulogu prenošenja vijesti, radio se danas u najvećoj mjeri koristi za slušanje muzike. Obično uz put, na poslu, u određenim lokalima, restoranima i u autu. Učenici osnovnih škola na pitanje: „Da li slušate neki radio“ uglavnom su odgovorili sa NE, zato što na TV-u i na računaru slušaju sve što ih zanima, a radio slušaju samo u nekim restoranima ili u autu.

Nastavit će se…

R: Analiza , A: Msc. Naida Zeković Džanković, Glas islama 348