Pojam din u interpretaciji Kur'ana (2. dio)

                                                                                                                                                                             

  1. مَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِهِۦٓ إِلَّآ أَسْمَآءًۭ سَمَّيْتُمُوهَآ أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَٰنٍ ۚ إِنِ ٱلْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۚ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوٓا۟ إِلَّآ إِيَّاهُ ۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُون٤٠﴾

 

Oni kojima se, mimo Njega, klanjate, samo su imena koja ste im nadjenuli vi i preci vaši. Allah o njima nikakav dokaz nije objavio. Sud pripada jedino Allahu, a On je naredio da se klanjate samo Njemu. To je jedino prava vjera, ali većina ljudi ne zna. (Jusuf, 40)

 

“Oni kojima se, mimo Njega, klanjate, samo su imena koja ste im nadjenuli vi i preci vaši…”, bez ikakvog dokaza. Zatim im saopštava: “Sud pripada jedino Allahu”, Koji ima apsolutnu volju i vlast: “…a On je naredio da samo Njemu u ibadetu budete.” Zatim Uzvišeni kaže: “To je jedina prava vjera”, to je vjera u koju vas pozivam, vjera tevhida – Allahove Jednoće i iskrenog djela Allahu. To je prava vjera, koju On voli i s kojom je zadovoljan, “ali većina ljudi ne zna”, zbog toga ih je većina mnogobožaca.

(Muhamed Nesib er-Rifa`i, Tefsir Ibn-Kesir, Visoki saudijski komitet, 2002, 647)

 

  1. إِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَأَنَا۠ رَبُّكُمْ فَٱعْبُدُونِ﴿٩٢﴾

 

Ova vaša vjera, jedina je prava vjera, a Ja sam vaš Gospodar, zato se samo Meni klanjajte! (El-Enbija’, 92)

 

“Ova vaša vjera”, riječi su: čestica inne, ismu inne, a riječ je haberu inne. Ovaj vaš Šerijat kojeg Sam vam objasnio jedan je Šerijat. Riječi Uzvišenog: jedina je prava vjera“, objekat su stanja zbog čega Uzvišeni veli: a Ja sam vaš Gospodar….“

(Muhamed Nesib er-Rifa`i, Tefsir Ibn-Kesir, Visoki saudijski komitet, 2002, 854)

 

  1. وَإِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَأَنَا۠ رَبُّكُمْ فَٱتَّقُونِ﴿٥٢﴾

 

Ova vaša vjera, jedina je prava vjera, a Ja sam Gospodar vaš, pa Me se pričuvajte! (El-Mu’minun, 52)

 

Uzvišeni kaže: “Ova vaša vjera – jedina je prava vjera”, odnosno vaša vjera o poslanici jedna je vjera i vi ste jedan narod. Ona je poziv na robovanje samo Allahu dž.š. bez ikakvog sudruga. Zato Uzvišeni kaže: „…a ja sam Gospodar vaš….“, znači da je cilj robovanje samo Allahu Uzvišenom, bez ikakvog sudruga, kroz raznovrsne zakone (šerijate) objavljene poslanicima. Riječi Uzvišenog: “…jedna je prava vjera”, izražene su u akuzativu.

(Muhamed Nesib er-Rifa`i, Tefsir Ibn-Kesir, Visoki saudijski komitet, 2002, 893)

 

  1. فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًۭا ۚ فِطْرَتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِى فَطَرَ ٱلنَّاسَ عَلَيْهَا ۚ لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ ٱللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ﴿٣٠﴾ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَٱتَّقُوهُ وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَلَا تَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ ﴿٣١﴾مِنَ ٱلَّذِينَ فَرَّقُوا۟ دِينَهُمْ وَكَانُوا۟ شِيَعًۭا ۖ كُلُّ حِزْبٍۭ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ ﴿٣٢﴾

 

Ti upravi lice svoje vjeri, kao pravi vjernik, djelu Allahovu, prema kojoj je On ljude načinio, ne treba da se mijenja Allahova vjera, ali većina ljudi to ne zna, obraćajući Mu se predano! Bojte se Njega i obavljajte molitvu, i ne budite od onih koji Mu druge ravnim smatraju, od onih koji su vjeru svoju razbili i u stranke se podijelili, svaka stranka zadovoljna onim što ispovijeda. (Er-Rum, 30-32)

 

Plemeniti Gospodar kaže:

– Upravi lice i ustraj u svojoj vjeri, pravoj vjeri Ibrahima a.s. u koju te je uputio Allah i tebi je upotpunio do savršenstva, a ti pored toga budi ustrajan u svojoj ispravnoj vjeri prema kojoj je Allah Svoja stvorenja stvorio, jer Allah je Svoja stvorenja stvorio tako da Ga spoznaju i da Ga Jednim smatraju u svemu i da nema drugog boga osim Njega, kao što je već ranije spomenuto u riječima Plemenitog: “… i zatražio od njih da posvjedoče protiv sebe. – Zar ja nisam Gospodar vas? – Oni su odgovorili: Jesi, mi svjedočimo”, i u hadisu: “Ja sam, zaista, Svoje robove stvorio pravovjernim, pa su ih šejtani odvratili od njihove vjere.”

Spomenut ćemo u hadisima da je Plemeniti Gospodar stvorio ljude prema islamu, pa je onda neke zadesilo jevrejstvo, kršćanstvo i vatropoklonstvo. Plemeniti kaže: “Nema izmjene Allahove vjere!” Konstrukcija ٱللَّهِ  لِخَلْقِ , znači Allahove vjere, odnosno, nema izmjene vjere – islama prema kojoj je On stvorio ljude. Imam Buhari u svom Sahihu bilježi od Ebu Hurejre r.a.: „Rekao je Allahov Poslanik s.a.v.s.: ”Svako se dijete rodi u pravoj vjeri, pa ga roditelji učine Jevrejom, kršćaninom ili vatropoklonikom, kao što životinja rodi životinju potpunog tijela, pa da li zapažate na njoj ikakve nedostatke?” Zatim je rekao: ”Vjeri Allahovoj čistoj prema kojoj je ljude stvorio. Nema izmjene Allahove vjere, to je prava vjera”“, prenosi Muslim.

Prenosi Imam Ahmed od El-Esveda ibn Seri` et-Tejmije da je rekao: “Došao sam Allahovom Poslaniku s.a.v.s. i ratovao uz njega, te postigao uspjeh. Ljudi su se tada borili, pa su ubijali djecu. Za to je saznao Poslanik s.a.v.s., pa je rekao: ”Šta je s ljudima koji su prešli granicu u ubijanju, pa su ubijali djecu?” Jedan čovjek je rekao: ”O Allahov Poslaniče, ali oni su sinovi mnogobožaca.” Poslanik je odgovorio: ”Ne govorite tako, najbolji među vama sinovi su mnogobožaca.” Zatim je rekao: ”Ne ubijajte djecu, ne ubijajte djecu!” Te je rekao: ”Svaka osoba se rodi u pravoj vjeri, dok se u sebi ne izjasni svojim jezikom, pa je roditelji učine Jevrejem i kršćaninom.”“

Allah dž.š. kaže: „To je prava vjera“, odnosno to je pridržavanje pravih propisa (Šerijata) i prave vjere. Jeste prava, istinska vjera, “ali većina ljudi to ne zna”, odnosno ne znaju pravu vjeru, kao što kaže Uzvišeni: „A većina ljudi, ma Koliko ti želio, neće biti vjernici.“ Također Uzvišeni kaže: „Obraćajući Mu se predano“, odnosno vraćaju se i obraćaju se Njemu: „Bojte se njega“, dakle, bojte Ga se i čuvajte se. U nastavku ajeta: „I obavljajte namaz“, a on je (namaz) veličanstvena pokornost. Zatim upozorenje Uzvišenog: „I  ne budite od onih koji Mu druge ravnim smatraju“, nego vjerujte da je Allah Jedan i iskreno Mu ibadet obavljajte i ne tražite time ništa osim zadovoljstvo Uzvišenog Allaha. (Muhamed Nesib er-Rifa`i, Tefsir Ibn-Kesir, Visoki saudijski komitet, 2002, 1031)

 

  1. هُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلْهُدَىٰ وَدِينِ ٱلْحَقِّ لِيُظْهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًۭا﴿٢٨﴾

 

On je poslao Poslanika Svoga s uputom i vjerom istinitom da bi je uzdigao iznad svih vjera. A Allah je dovoljan Svjedok! (El-Feth, 28)

 

Dakle, s korisnim znanjem i dobrim poslom, u cilju da je uzdigne nad pristalicama svih vjera i ideologija, svih naroda širom Zemlje, Arapa i ostalih. On Uzvišeni je Svjedok svome Poslaniku i On je Njegov Pomagač.

(Muhamed Nesib er-Rifa`i, Tefsir Ibn-Kesir, Visoki saudijski komitet, 2002, 1276)

 

  1. قَالَتِ ٱلْأَعْرَابُ ءَامَنَّا ۖ قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا۟ وَلَٰكِن قُولُوٓا۟ أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ ٱلْإِيمَٰنُ فِى قُلُوبِكُمْ ۖ وَإِن تُطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتْكُم مِّنْ أَعْمَٰلِكُمْ شَيْـًٔا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌ﴿١٤﴾

 

Neki beduini govore: “Mi vjerujemo!” Reci: “Vi ne vjerujete, ali recite ’Islam smo primili’, a iman još nije ušao u srca vaša. A ako Allaha i Njegova Poslanika budete slušali, On vam nimalo neće umanjiti nagradu za djela vaša.” Allah, uistinu, prašta i Samilostan je. (El-Hudžurat, 14)

 

Uzvišeni Allah poriče beduinima to što sami sebe nazivaju vjernicima, a tek su prihvatili islam, a za to vrijeme nisu uspjeli učvrstiti vjerovanje u svojim srcima.

Iz ovog ajeti-kerima može se zaključiti da je iman nešto specifičnije u odnosu na islam, kako smatraju pripadnici ehli-sunneta vel-džemaata, pa navode hadis Džibrila a.s., kada je upitao šta je islam, iman i ihsan. On je spomenuo prvo ono što je općenito, zatim ono što je specifično, pa onda ono što je još specifičnije. Pošto su beduini za sebe tvrdili da su na položaju na koji još nisu bili stigli, na ovaj im se način skreće pažnja zbog toga. Oni ne spadaju u kategoriju munafika, kako ih neki smatraju, jer da su kao oni, bili bi javno osramoćeni i kritikovani kao što se tako spominju munafici u suri Et-Tevba (97. ajet). Međutim, o njima se ovdje govori na odgojni način.

Dakle, još nisu stigli do nivoa da shvate suštinu vjere.

„On vam nimalo neće umanjiti nagradu za djela vaša“, znači, neće vam uskratiti od vaših nagrada ništa. „Allah, uistinu, prašta i Samilostan je“, prema onima koji se kaju i traže oprosta. (Muhamed Nesib er-Rifa`i, Tefsir Ibn-Kesir, Visoki saudijski komitet, 2002, 1286)

 

  1. هُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلْهُدَىٰ وَدِينِ ٱلْحَقِّ لِيُظْهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ وَلَوْ كَرِهَ ٱلْمُشْرِكُونَ﴿٩﴾

 

On po Poslaniku Svome šalje uputstvo i vjeru istinitu da bi je uzdigao iznad svih vjera, makar ne bilo pravo mnogobošcima. (Es-Saff, 9)

On je Onaj Koji je poslao Svog Poslanika s Uputom i vjerom istine, da bi je uzdigao iznad svih vjera, makar to mrzili mnogobošci. Ranije su obrađena ova dva ajeta u suri Et-Tevba, što je dovoljno.[1]

 

  1. وَمَآ أُمِرُوٓا۟ إِلَّا لِيَعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ حُنَفَآءَ وَيُقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ ۚ وَذَٰلِكَ دِينُ ٱلْقَيِّمَةِ﴿٥﴾

 

A naređeno im je da se samo Allahu klanjaju, da Mu iskreno, kao pravovjerni, vjeru ispovijedaju, i da molitvu obavljaju, i da milostinju udjeljuju; a to je, ispravna vjera. (El-Bejjina, 5)

 

Uzvišeni kaže „…kao pravovjerni“, napuštajući politeizam, širk i prihvatajući vjeru samo u Jednog Boga uz tevhid. Više islamskih učenjaka, među njima i Ez-Zehri i Eš-Šafija, iz ovog ajeta izvlače zaključak da i djela čine sastavni dio imana (vjerovanja).

(Muhamed Nesib er-Rifa`i, Tefsir Ibn-Kesir, Visoki saudijski komitet, 2002, 1517)

 

  1. لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِىَ دِينِ﴿٦﴾

 

Vama vaša vjera, a meni moja! (El-Kafirun, 6)

 

Eš-Šafija i drugi učenjaci, na osnovu spomenutog kur'anskog ajeta, izvlače zaključak da su sve vrste kufra (nevjerovanja), zapravo, jedna (ne)vjera. On smatra da je dozvoljeno da Jevrej naslijedi kršćanina i obrnuto, jer su sve vjere, osim islama, neistina i jedna te ista stvar. Ahmed i neki drugi učenjaci smatraju da nije dozvoljeno da se međusobno nasljeđuju zbog hadisa: „Ne nasljeđuju se međusobno sljedbenici dvije različite vjere.“

(Muhamed Nesib er-Rifa`i, Tefsir Ibn-Kesir, Visoki saudijski komitet, 2002, 1539)

 

Dakle, spomenuti ajeti dragocjeni su za svakoga ko želi razumjeti što Kur'an govori o vjeri općenito. Posebno je važno istaknuti da se u Kur'anu pojam vjera spominje u čak 14 kur'anskih sura i u 19 ajeta (El-Bekare, 193; Ali Imran, 19. i 85.; El-Maida, 3; El-Enfal, 39-40; Et-Tevba, 33. i 48.; Jusuf, 40; El-Enbija’, 92; El-Mu’minun, 52; Er-Rum, 30-32; El-Feth, 28; El-Hudžurat, 14; Es-Saff, 9; El-Bejjina, 5 i El-Kafirun, 6 ). Ajeti aludiraju na eksplicitnu poruku Kur'ana involviranu u 33. ajetu sure Et-Tevba:

Poslao je Svog Poslanika s uputom i istinitom vjerom kako bi je uzdigao iznad svih ostalih vjera. Allah je dovoljan kao Svjedok!

[1] Pogledaj: 32. i 33 . ajet sure Et-Tevba.